Breaking News

આજથી વર્ષો પહેલાં ગુજરાતના આ ક્ષેત્રમાં પેરિસ જેવી સુવિધાઓ હતી,ત્યાંના રાજવીએ કર્યો હતો એવો વિકાસ કે તસવીરો જોઈ ચોંકી જશો…..

નમસ્તે મિત્રો આજના આ લેખમાં આપ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત છે, ગોંડલ આઝાદી પહેલા કાઠિયાવાડના આઠ રાજસી રાજ્યોમાનું એક ગણાતું હતું. અહીના રાજાઓની કાર્સ પ્રત્યે ઘણી દિવાનગી હતી અને તેથી જ એ સમયે પણ ગુજરાતના ગોંડલમાં રસ્તાઓની સ્થિતિ સારી હતી. રાજકોટથી દક્ષિણે આગળ વધો અને તમને વીતેલા યુગની વિન્ટેજ ફોર્ડ અને બ્યુક ટેક્સીઓ હજી પણ સૌરાષ્ટ્રની સડકો પર આવ-જા કરતી દેખાશે. રાજકોટથી માત્ર 35 કિ.મી. દૂર આવેલા એક સમયના રજવાડા, ગોંડલ પર કાર ઉત્સાહી રાજવી પરિવારનું શાસન હતું, તેમના આ રાજવી શોખને પરિણામે ઑટોમોબાઈલોનો એક સરસ સંગ્રહ ઊભો થયો, જે હવે રાજમહેલના સંકુલમાં આવેલા સંગ્રહાલયનો ભાગ છે.

આ રાજવી ઉત્કટતા એટલી તો તીવ્ર હતી કે સ્વતંત્રતા-પૂર્વેના ગુજરાતમાં ગોંડલ શ્રેષ્ઠ રીતે આયોજિત અને સારી રીતે ડિઝાઈન થયેલી માર્ગવ્યવસ્થા ધરાવતું હતું. પોતાના પાડોશીઓની જેમ ગોંડલ પણ કેટલાક ખૂબ જ સુંદર રાજમહેલો અને રહેવાનાં સ્થળો ધરાવે છે; જેમાંનાં 1875માં ભગવતસિંહજીએ બંધાવેલા રિવરસાઈડ (નદીકિનારા પરના) રાજમહેલ જેવાં કેટલાંક સ્થળોને હવે હેરિટેજ હૉટલમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યાં છે. આ રાજમહેલની આસપાસનાં મેદાનો એક ખાનગી આરક્ષિત જંગલ રચે છે, જેમાંના કૂદતાં-દોડતાં હરણાં અને અનેકવિધ પ્રકારનાં પક્ષીઓ તેના શાંત સૌંદર્યમાં ઉમેરો કરે છે.

સત્તરમી સદીનું બાંધકામ ધરાવતો જૂનો દરબારગઢ મુલાકાત લેવા યોગ્ય છે, એવું કહેવાય છે કે તેને બાંધવામાં નવ લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો હતો, એટલે તેને ‘નવલખા મહેલ’નું ઉપનામ પણ મળ્યું છે. પથ્થરમાં અત્યંત ઝીણી કોતરણી અને ઉત્કીર્ણ કામ ધરાવતી કમાનોની શૃંખલા પર આ મહેલ બાંધવામાં આવ્યો છે અને તેમાં એક સુંદર સર્પાકાર સીડી છેક ટોચ સુધી લઈ જાય છે. દરબારગઢનો અંદરનો ભાગ મુલાકાતીઓ માટે ખુલ્લો છે અને ત્યાં ફરતા જૂના જમાનાના મહારાજાઓની એશઆરામભરી જીવનશૈલીનો અનુભવ થયા વિના રહેતો નથી.

માંડવી ચોક ગોંડલની આ મધ્યસ્થ બજાર એટલે લાક્ષણિક રંગોની ભેળસેળ, વાહનો અને લારી-ગલ્લાવાળાઓ, વેચનારા અને ભીખારીઓની કાગારોળ તથા કાપડ વેપારની વિવિધ વિલક્ષણ પ્રિન્ટની ગાંસડીઓની દોડધામની બરાબર વચ્ચોવચ આહારની વાનીઓની સુગંધ લઈ આવતી હવાની લહેરો. ગોંડલનો અનુભવ લેવો હોય તો તેની અંતિમ ક્રિયાઓ માટેની ચીજવસ્તુઓના બજારમાં શહેરના અને તેના લોકોના આત્માને અંદર લેતાં લેતાં એક આંટો મારવો પડે!

નદીકિનારા પરનો રાજમહેલ.નવલખા મહેલ.ગુજરાતનો નૌલખા મહેલ પણ તે જ રાજવી મહેલોમાંથી એક છે, જે ગુજરાતના મુખ્ય પ્રવાસીઓમાંનું એક છે. નૌલખા મહેલ એટલે ‘નવ લાખ’. આ મહેલના નિર્માણમાં થયેલા ખર્ચ પાછળ મહેલનું નામ આપવામાં આવ્યું હતું. તે ગુજરાતના સૌથી પ્રાચીન મહેલોમાંથી એક છે. ગોંડલી નદીના કિનારે વસેલો આ મહેલ તેની સુંદર અને અદભૂત સ્થાપત્ય અને સુંદર કોતરણી માટે જાણીતો છે. રાજકોટ જિલ્લાના ગોંડલમાં સ્થિત, આ મહેલ તમને ઇતિહાસની 18 મી સદીમાં લઈ જશે.

ગોંડલ જાડેજા રાજપૂત વંશની રાજધાની હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે ગોંડલ ક્ષેત્રમાં નૌલખા મહેલ સૌથી પ્રાચીન મહેલ છે. દરબાગઢ (જૂનો કિલ્લો) કિલ્લાના પ્રાંગણમાં મહેલનું નિર્માણ 1748 એ.ડી. આ મહેલની સાથે તે જ સમયગાળામાં આ જ સંકુલમાં બીજી ઘણી રચનાઓ પણ બનાવવામાં આવી હતી. ચાલો આપણે ઇતિહાસના આ રત્નના કેટલાક પાસાઓ જોઈએ અને આ મોહક મહેલની તસવીરો સાથે તેના શાહી ચાલ પર ચાલીએ.

મહેલની આર્કિટેક્ચર અને સુવિધાઓ.18 મી સદીના ઇતિહાસમાં રચાયેલી આ પ્રભાવશાળી રચના નદીથી 30 મીટરની ઉપર ઊંભી છે. પત્થરો પર કરેલા કોતરણી, બાલ્કનીના રૂપમાં મહેલની અટારી આખા મહેલમાં એક અલગ જ આકર્ષક દેખાવ આપે છે. વીતેલા યુગની વિશેષ અને આકર્ષક ઝગમગાટ, વૈભવી સજ્જ આંતરિક, વક્ર સીડી, પ્રભાવશાળી અટારી અને આંગણા મહેલની સમૃદ્ધ આભાને સારી રીતે બતાવે છે.

મહેલનો દરબાર હોલ અહીંનું મુખ્ય આકર્ષણ છે. અહીં સ્થિત અજોડ કલાકૃતિઓ અને પ્રાચીન અને અજોડ વસ્તુઓ કળાપ્રેમીઓ તેમ જ સામાન્ય લોકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કરે છે. તમને આકર્ષક વસ્તુઓ મળશે જેમ કે ચિત્તા શિલ્પ, સોનાથી બનાવેલા લાકડાનું ફર્નિચર, જૂનો અને અનોખો અરીસો, દિવાલોથી લટકેલી ઝુમ્મર વગેરે. આ મહેલમાં ખાનગી મહેલ સંગ્રહાલય પણ છે, જેમાં ચાંદીના શબપેટીઓ છે જે સંદેશા અને ભેટો માટે વપરાય છે. આ સંદેશાઓ અને ભેટો મહારાજા ભાગવતસિંહ જીને અર્પણ કરવામાં આવ્યા હતા, જે તે સમયે ગોંડલ રજવાડાના રાજા હતા.

તે સમયની નોંધપાત્ર વ્યક્તિત્વ તરીકે તેમને ઘણી ભેટો, પત્રો અને અન્ય આનંદદાયક વસ્તુઓ સાથે રજૂ કરવામાં આવી હતી. તે જાણવું પણ રસપ્રદ રહેશે કે રાજાએ તે સમયે ઘણા મહાન કાર્યોમાં ફાળો આપ્યો હતો, જેમ કે કર નાબૂદ કરવો, મહિલાઓના શિક્ષણને આગળ વધારવું, પડદાની પદ્ધતિને દૂર કરવી. આ સંગ્રહાલયમાં મહારાજા દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલી ઘણી કલાકૃતિઓ, રમકડાની કાર, ફોટોગ્રાફ્સ, પુસ્તકોનું આખું પુસ્તકાલય, અનેક ટ્રોફી પણ જીતી લેવામાં આવી છે.

ગુજરાતમાં આવા અનેક રાજમહેલ છે જે રાજવીઓના દબદબા, વટ અને વૈભવને સાચવીને જીવી રહેલા છે. ગુજરાતમાં સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં સૌથી વધારે રાજમહેલો આવેલા છે. રાજ પરિવારોનું અસ્તિત્વ ભલે ઝાંખુ થઇ રહ્યું હોય પણ તેમના મહેલ આજે પણ રાજવી ઠાઠમાઠના દર્શન કરાવે છે. આ સાથે એક સત્ય હકીકત એ પણ છે કે દેશમાં લોકશાહીની સ્થાપના થયા બાદ રાજાઓને સાલિયાણા બાંધી આપવામાં આવ્યાં હતા. દિન પ્રતિદિન મોંઘવારી વધતાં હંમેશાં ઠાઠમાઠમાં રહેવા ટેવાયેલા રાજાઓએ તેમના મહેલોને હવે હોટલમાં કન્વર્ટ કરી તેમણે આવકનું સાધન ઊભું કર્યું છે.

ગુજરાતમાં રાજા રજવાડાનું અસ્તિત્વ.રાજ્યમાં હાલ 10 રાજમહેલો છે. તેમાંથી 8 રાજમહેલ સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા છે. આમ પણ રાજા રજવાડાના ઇતિહાસમાં ગોહિલવાડ, ઝાલાવાડ, કાઠિયાવાડ પંથકના રાજાઓ ઇતિહાસના પાને અમર થયા છે. ગુજરાતના ટોપ 10 રજવાડાંઓમાં પણ ટોપ 8 રજવાડાંઓ અને રાજમહેલ સૌરાષ્ટ્રમાં આવેલા છે. વાંકાનેર, માંડવી, ગોંડલ, જામનગર, રાજકોટ, વઢવાણ અને ભૂજનાં રજવાડાંઓ આજે પણ ઇતિહાસ ઉપરાંત લોકો માટે રજાઓમાં ફરવા જવા માટેનાં હોટ ફેવરિટ સ્થળ તરીકે સ્થાન પામ્યાં છે.

લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસ, વડોદરા.વડોદરાનો લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસ તેની ભવ્યતાને કારણે વિશ્વની ધરતી ઉપર ઊતરેલું બીજું સ્વર્ગ હોય તેવો અનુભવ કરાવે છે. આ સમૃદ્ધ અમૂલ્ય ગુજરાતી વારસાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે ઇંગ્લેન્ડના બંકિગહામ પેલેસથી ચાર ગણો વિશાળ અને મોટો છે. વર્તમાન સમયમાં લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસની કિંમત અંદાજે 1,80,000 કરોડ ગ્રેટ બ્રિટન પાઉન્ડ (જીબીપી) આંકવામાં આવે છે.

રણજિત વિલાસ પેલેસ, વાંકાનેર.સૌરાષ્ટ્રમાં આવેલો રણજિત વિલાસ પેલેસ ઇટાલિયન અને યુરોપિયન શૈલીના સમન્વયથી બનાવાયેલો ગુજરાતનો પહેલો મહેલ છે. જેમાં આરસ પહાણના ઉપયોગથી સુંદર ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇન તૈયાર કરવામાં આવી છે. વાંકાનેર શહેરની મધ્યમાં આવેલો આ મહેલ અત્યંત ખૂબસૂરત છે અને રાજા અને તેમનાં કુટુંબનું રહેઠાણ છે.વિજય વિલાસ પેલેસ, માંડવી-કચ્છ.વિજય વિલાસ પેલેસ કચ્છ વિસ્તારનો માસ્ટરપિસ ગણાય છે. નદીના કિનારે બંધાયેલો આ મહેલ ફિલ્મોનાં શૂટિંગ માટે હોટ ફેવરિટ છે. હિંદી અને ગુજરાતી ફિલ્મોના શૂટિંગ અહીં સતત ચાલતા રહે છે.

પ્રતાપ વિલાસ પેલેસ, જામનગર.સૌરાષ્ટ્રના જામનગરમાં આવેલા પ્રતાપ વિલાસ પેલેસની ખાસિયત સ્પેશિયલ ગ્લાસથી સજાવાયેલા ત્રણ ડોમ છે. જામનગર સ્ટેટ ભારતનું સૌથી વધુ સમૃદ્ધ ગણાતું રોયલ સ્ટેટ છે. આ સ્ટેટના રાજા ‘જામસાહેબ’ તરીકે ઓળખાતા હતા. જે ગુજરાતમાં સૌથી સમૃદ્ધ અને પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિ હતા. ભારતનો સૌથી ખૂબસૂરત પેલેસ છે. આ પેલેસ યુરોપિયન ડિઝાઇનમાંથી પ્રેરણા લઇને બનાવાયો છે.

નીલમબાગ પેલેસ, ભાવનગર.સૌરાષ્ટ્રના ભાવનગરમાં વર્ષ 1959માં ગોહિલ વંશજો દ્વારા નીલમબાગ પેલેસના નામથી આ રાજ મહેલ બંધાવાયો હતો. વર્ષો સુધી રાજા અને તેમનું કુટુંબ તેમાં વસવાટ કરતું હતું. થોડાં વર્ષો અગાઉ આ પેલેસને હેરિટેજ હોટલમાં કન્વર્ટ કરવામાં આવ્યો છે. ટૂરિઝમ ક્ષેત્રે ભારતની નીલમબાગ પેલેસને હોટલને લક્ઝુરિયસ ગણવામાં આવે છે.

ખીરાસરા પેલેસ, રાજકોટ.સૌરાષ્ટ્રના ઇતિહાસમાં આ રાજ મહેલનું પણ ખાસ મહત્વ છે. તેની સુંદરતાને કારણે તે ફિલ્મ સ્ટારોની પહેલી પસંદ છે. આજે તે હેરિટેજ હોટલમાં કન્વર્ટ કરવામાં આવ્યો છે. મહેલ પ્રવાસીઓનાં રોકાણના દિવસોને યાદગાર બનાવે છે. તેની ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનિંગ અદ્ભુત છે. રાજકોટની નજીક આવેલા આ પેલેસને અત્યારે હેરિટેજ હોટલ તરીકે વિકસાવાયો છે.

રાજમહેલ, વઢવાણ.સૌરાષ્ટ્રના વઢવાણમાં 14 એકરની વિશાળ જગ્યામાં બનાવાયેલો આ મહેલ 19મી સદીમાં બંધાયો છે. વઢવાણનું રોયલ ફેમિલી તેમાં વસવાટ કરતું હતું. હવે તેને હેરિટેજ હોટલમાં કન્વર્ટ કરવામાં આવ્યો છે. શહેરની મધ્યે આવેલો આ પેલેસ રાજ્યનું અમૂલ્ય નજરાણું ગણાય છે. રાજવંત પેલેસ, રાજપીપળા.રાજાશાહી ઠાઠવાળા લગ્ન માટે હોટફેવરિટ ગણાતા રાજપીપળાના રાજવંત પેલેસને પિંક પેલેસના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ રાજમહેલમાં અનેક ફિલ્મોનાં શૂટિંગ થયાં છે. આ ઉપરાંત રાજાશાહી ઠાઠ સાથેનાં લગ્નો પણ આ મહેલમાં યોજાય છે. ફિલ્મ શૂટિંગ અને રાજાશાહી ઠાઠવાળાં લગ્ન માટે સ્પેશિયલ પેકેજ આપવામાં આવે છે.

આયના મહેલ, ભૂજ.કચ્છાના ભૂજમાં 18મી સદીમાં સ્થાપિત થયેલો આ મહેલ ભૂજ શહેરની મધ્યમાં આવેલો છે. મહારાજા લખપતસિંહ રાવ દ્વારા બંધાયેલો આ પેલેસ 1761થી અસ્તિત્વમાં આવ્યો છે. રામસિંગ માલમે ડિઝાઇન કરેલા આ મહેલને 2001ના ભૂકંપ દરમિયાન ખૂબ જ નુકસાન પહોંચ્યું હતું.

About bhai bhai

Check Also

9 વર્ષમાં આટલી બદલાઈ ગઈ છે રાણી લક્ષ્મી બાઈનું પાત્ર ભજવનાર આ અભિનેત્રી, તસવીરો જોઈ ચોંકી જશો…..

મિત્રો આ લેખમાં હું આપણું સ્વાગત કરું છું તેમજ આજે હું તમારા માટે એક સાવ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *