ફક્ત પાણી વેંચીને આખી દુનિયામાં પ્રખ્યાત છે આ ગુજરાતી, જાણો તેની પાછળની કહાની……

ફક્ત પાણી વેંચીને આખી દુનિયામાં પ્રખ્યાત છે આ ગુજરાતી, જાણો તેની પાછળની કહાની……

નમસ્તે મિત્રો આજના આ લેખમાં આપ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત છે, જ્યારે હિન્દુસ્તાનમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય પદાર્થોની ચર્ચા કરવામાં આવે છે ત્યારે થ થમ્સ અપ, લિમ્કા, સીત્રા અને બિસ્લેરી જેવા કેટલાક બ્રાન્ડ નામો દરેકના મોઢા પર હોય છે. મોટાભાગના લોકો માને છે કે આ બ્રાન્ડ્સ વિદેશી છે પરંતુ આ તેમની ભૂલ છે.

આજે અમે તમને એક એવા માણસની વાર્તાનો પરિચય આપવા જઈ રહ્યા છીએ, જેની સ્વપ્નદ્રષ્ટા વિચારસરણી અને વર્ષોની મહેનત પરિણામે તેને “ભારતના કોલા મેન” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 22 વર્ષની ઉંમરે, આ વ્યક્તિની વાર્તા, જેમણે પોતાનો ખોટ-કમાવનાર માતાપિતાના વ્યવસાયને વિશ્વ વિખ્યાત બ્રાન્ડમાં પરિવર્તિત કર્યો છે. તે કોઈપણ જે પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરવા માંગે છે તે વાંચવા જ જોઈએ.

આવું કંઈક 1962 ની સાલમાં કંઇક એવું થયું, જ્યારે 22 વર્ષિય યુવકને એમઆઈટી જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થામાંથી એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કર્યા પછી ઘરે પરત ફરવું પડ્યું. એવું બન્યું કે તેનો પૂર્વજોનો વ્યવસાય દાયકાઓથી મંદીમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. કંપનીનું વેચાણ દરરોજ ઘટી રહ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં કંપનીને આ યુગમાંથી બહાર લાવવાની જવાબદારી પરિવારના યુવાન ખભા પર આવી. પરંતુ યુવકની ઇચ્છાશક્તિને લીધે, કંપની માત્ર ખાધમાંથી બહાર આવી નથી, પરંતુ વૈશ્વિક મંચ પર એક જાણીતી બ્રાન્ડ તરીકે ઉભરી આવી છે.

હા, અમે વાત કરી રહ્યા છીએ 1800 કરોડ રૂપિયાના બિસ્લેરી ઇન્ટરનેશનલ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના અધ્યક્ષ અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર રમેશ જયંતિલાલ ચૌહાણ વિશે, જે ભારતના બ્રાન્ડ ગુરુ તરીકે પણ જાણીતા છે. તે જ રમેશ ચૌહાણે ગોલ્ડ સ્પોટ, થમ્સ અપ, મઝા જેવા બ્રાન્ડ્સ સાથે ત્રણ દાયકા સુધી ભારતીય બજારમાં એકાધિકાર રાખ્યું હતું. તે તે જ રમેશ ચૌહાણ છે જેમણે 90 ના દાયકાની શરૂઆતમાં આ આઇકોનિક બ્રાન્ડ્સ વેચીને કોર્પોરેટ જગતમાં એક અલગ ઓળખ બનાવી.

રમેશ ચૌહાણનો જન્મ 17 જૂન 1940 ના રોજ મુંબઇના એક બિઝનેસ પરિવાર માં થયો હતો. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, 20 મી સદીની શરૂઆતમાં, રમેશભાઇના દાદા મોહનલાલ ચૌહાણ દક્ષિણ ગુજરાતના વલસાડ નજીકના એક નાના ગામ પારડીથી 12 વર્ષની વયે મુંબઇ ગયા. તેનું સ્વપ્ન સીવણ શીખવાનું હતું. તે શીખવા માટે તેણે ખૂબ જ મહેનત કરી અને તેની દુકાન ગામદેવીમાં ઉભી કરી. જ્યારે તેણે થોડી કમાણી કરી, 1920 માં, તેણે વિલે પાર્લેમાં જમીનનો ટુકડો ખરીદ્યો અને પછીથી આ જમીન પર પાર્લે ઇન્ડસ્ટ્રીઝનો પાયો નાખ્યો.

પ્રારંભિક શિક્ષણ એક ગુજરાતી માધ્યમની શાળામાંથી પ્રાપ્ત કર્યા પછી, રમેશભાઇએ વધુ અભ્યાસ માટે ગ્વાલિયર જવું પડ્યું. મેટ્રિક થયા પછી, તે 15 વર્ષની ઉંમરે બોસ્ટનમાં સ્થળાંતર થયો. તેમણે પોતાનું ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રતિષ્ઠિત મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (એમઆઇટી) માં મેળવ્યું. નાનપણથી જ ધંધાની ઘોંઘાટ પર નજર રાખનારા રમેશભાઇએ 1962 માં એક મિનિટમાં 60-રોટી બનાવવાની મશીનનું બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કર્યું હતું. જો કે, તે તેના એક કોલેજ પ્રોજેક્ટ સુધી મર્યાદિત રહ્યો.

એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા પછી ભારત પરત ફરતા પહેલા તેમણે યુરોપમાં કેટલીક બિસ્કિટ અને સોફ્ટ ડ્રિંક કંપનીઓનો સફળ પ્રવાસ કર્યો. અહીં તેને ઘણી નવી તકનીકો શીખવાની તક મળી. ભારત પાછા ફર્યા પછી, તેણે પિતૃ વ્યવસાયમાં હાથ બતાવવાનું શરૂ કર્યું. કંપનીને મંદીમાંથી બહાર લાવવા માટે તેમણે સોફ્ટ ડ્રિંક ઉદ્યોગમાં પ્રવેશવાનો નિર્ણય કર્યો. એમઆઈટી દ્વારા તેના પિતાની સ્વદેશી વ્યૂહરચના અને તકનીકી જાણકારીના ટેકાથી તે ઝડપથી સફળ થયો.

ભારત સરકારે કેટલાક કારણોસર દેશમાં કોકા કોલા બ્રાન્ડ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો ત્યારે 1977 નું વર્ષ તેમના માટે સુવર્ણ પુરવાર થયું. રમેશભાઇએ બજારમાં કોઈ પણ જાતનો સમય ગુમાવ્યા વિના ગોલ્ડ સ્પોટ, લિમ્કા, થમ્સ અપ, સિટ્રા, માજા જેવા કોલ્ડ ડ્રિંક્સ શરૂ કર્યા. પરંતુ 1993 માં ભારતીય બજારમાં કોકાકોલા પાછા ફર્યા પછી રમેશભાઇને વિવિધ પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો. તેના સેલ્સપાયલોએ કોકાકોલા સાથે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. આ મુશ્કેલીમાંથી બહાર આવવા માટે રમેશભાઇએ તેમની તેજસ્વી વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે તેમની કંપની કોલાને વેચી દીધી.

જો તેઓ માને છે, તો કોકા-કોલા આ સોદા હેઠળ બિસ્લેરી ખરીદવાની તક ગુમાવી દીધી અને તે તેમના માટે એક શ્રેષ્ઠ તક હતી. 1969 માં, તેણે ઇટાલિય ઉદ્યમ સિગ્નલ ફેલિસ બિસ્લેરી પાસેથી ફક્ત 4 લાખ રૂપિયામાં ખનિજ જળ કંપની – બિસ્લેરી ખરીદી. જ્યારે બાટલીમાં ખનિજ જળની વાત આવે છે ત્યારે આજે બિસ્લેરી ભારતની સૌથી મોટી કંપની છે.

ઉંમરના આ તબક્કે પણ રમેશભાઇ એ જ ઉત્સાહ અને જુસ્સાથી કંપની ચલાવી રહ્યા છે. આમાં, તેમની પુત્રી પણ તેમનો સંપૂર્ણ સમર્થન કરી રહી છે. રમેશભાઇ માને છે કે ‘કોઈપણ સફળ વ્યક્તિ માટે, લોકો કહે છે કે તે ભગવાન દ્વારા ધન્ય છે, આ સાચું છે, પરંતુ તમારે પણ પ્રયાસ કરવો પડશે. જો તમે ક્રિકેટના મેદાન પર બોલનો સામનો કરો ત્યારે તમારું બેટ ફટકારશે નહીં તો તમે એક તક ગુમાવો છો. તમારે તમારી આસપાસની તકો શોધવાની જરૂર છે.દરેક વસ્તુ માટે, તમે ભગવાન પર આધાર રાખી શકતા નથી. રમેશભાઈની સફળતાથી આપણે ઘણું શીખવા મળે છે. જો શરતો હોશિયારીથી પૂરી થાય છે, તો પછી કોઈ પણ તેમને સફળ થવામાં રોકી શકશે નહીં.

તેમની એક દીકરી પણ છે જયંતી ચૌહાણ, બિસલેરી ગ્રુપના માલિક રમેશ ચૌહાણની દીકરી છે. બિસલેરી ગ્રુપની સ્થાપના જયંતીના દાદા જયંતીલાલ ચૌહાણે વર્ષ 1963માં કરી હતી. હાલમાં જયંતી આ કંપનીની ડાયરેક્ટર છે. તેમને બીઝનેશની સારી એવી માહિતી છે અને તે ખુબ સારી રીતે તેનું કામ કરે છે. તમે જોઈ શકો છો જયંતી પણ દેખાવમાં ખુબ સુંદર છે.

1977 માં, રમેશ ચૌહાણ તેના ભાઈ પ્રકાશ ચૌહાણ અને ત્યારબાદ પાર્લેના સીઈઓ ભાનુ વકીલે તેમની ફ્લેગશિપ પીણાં તરીકે ‘થમ્સ અપ’ શરૂ કર્યું હતું. પરંતુ 1990 ના દાયકાની શરૂઆતમાં અમેરિકાના પેપ્સી-કોલા સામે થમ્સ અપ, લિમ્કા અને ગોલ્ડ સ્પોટનો બજાર હિસ્સો સફળતાપૂર્વક જાળવી રાખ્યા પછી, આખરે ચૌહાણે એકલ લડત છોડી દીધી. 1993 માં બ્રાન્ડ્સ કોકા કોલાને વેચવામાં આવી, જેણે ભારતીય બજારોમાં ફરીથી પ્રવેશ કર્યો.

જ્યારે કોકા કોલાએ થમ્સ અપ ખરીદ્યો, ત્યારે તેનો માર્કેટ હિસ્સો 85 ટકા હતો. ડીલનો કુલ કદ આશરે 60 મિલિયન ડોલરનો હતો ત્યારબાદ થમ્સ અપ, લિમ્કા અને ગોલ્ડ સ્પોટ બધાની માલિકી કોકા કોલાની હતી. થમ્સ અપ અને લિમ્કા ચૌહાણ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ સોદા પર હસ્તાક્ષર કર્યાના ઘણા વર્ષો પછી, તે હાલના બજારના નેતાઓ તરીકે તેમની રચનાઓ જોઈને ખૂબ આનંદ અનુભવે છે.

આ સોદાને પગલે બનતી ઘટનાઓનું વર્ણન કરતા ચૌહાણે કહ્યું કે, “તમામ બોટલરોમાંથી, બોટલિંગ પ્લાન્ટોમાં લગભગ ૮૦ થી ૯૦ ટકા આપણી મતાધિકાર હતી અને જ્યારે કોકા કોલા ભારતમાં પ્રવેશ કર્યો ત્યારે મોટાભાગના લોકોએ તેમની સાથે સાઇન અપ કરવાનું નક્કી કર્યું. અમારે નિર્ણય લેવો પડ્યો અને અમે વિચાર્યું કે બોટલરો એકલા કોકા કોલા સાથે સાઇન અપ કરવાને બદલે, અમે બધા તેમની સાથે હાથ મિલાવીશું. ” તેમ છતાં, તે એક વ્યવસાયિક નિર્ણય હતો, કારણ કે ત્યાં બીજો કોઈ વિકલ્પ બાકી નહોતો, પરંતુ ચૌહાણ પુસ્તકમાં કહે છે કે સોદો કરવામાં આવી રહ્યો હતો ત્યારે તે રડ્યો હતો જ્યારે તેને લાગ્યું કે તે બાળકને છોડી દે છે.

પોતાની રચનાઓ છોડવી સહેલી નહોતી પરંતુ ચૌહાણે ઉમેર્યું, “પાછળથી ઉદારીકરણ શરૂ થયું હતું અને વિદેશી કંપનીઓ પ્રત્યે મોટો ક્રેઝ હતો. એ જોઈને કે અમારા મોટાભાગના બોટરો કોકા કોલા સાથે સાઇન અપ કરવા તૈયાર છે, અમે પણ તેમની સાથે જોડાવાનું પસંદ કર્યું. અને તે પણ તે સમયે યોગ્ય લાગ્યું. ” કોકા કોલા માટે, આ સોદો અત્યંત વ્યૂહાત્મક ફાયદાકારક બન્યો, કારણ કે તે વૈશ્વિક પીણાને દેશમાં સફળતાપૂર્વક ફરીથી લોન્ચ કરવા માટે કામગીરીના જરૂરી પાયે ઉત્પાદન આપે છે. કંપની ટૂંક સમયમાં તેની કામગીરી વધારવા માંગતી હતી અને સોદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી, માત્ર કોકા કોલાને જ ત્રણ સારી રીતે સ્થાપિત ઉત્પાદનો મળી નહીં, પરંતુ તેની સાથે વિશાળ બોટલર નેટવર્ક પણ મળી ગયું.

પ્રારંભિક વર્ષોમાં, કોકા કોલા જાહેરાત કરવામાં અને તેના મુખ્ય ઉત્પાદન કોકનું બ્રાંડિંગ કરવામાં વ્યસ્ત હતો, જેનો મૂળ અર્થ થમ્સ અપને અવગણવામાં આવી રહ્યો હતો. થમ્સ અપની જાહેરાતના અભાવ અંગે ટિપ્પણી કરતાં ચૌહાણે કહ્યું, “જુઓ કોકા કોલા તેમની પ્રોડક્ટને સુનિશ્ચિત કરવા માગે છે, કોક અગ્રણી બ્રાન્ડ છે. તેથી તેને વધુ મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું, જે ખૂબ જ સ્વાભાવિક છે. કેમ કે તમામ કંપનીઓએ તેમનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. જ્યારે તેઓ નવા બજારમાં પ્રવેશ કરે ત્યારે ખાસ તેમની બ્રાન્ડ્સની. ”

જ્યારે ભારતીય ગ્રાહકને તેમના પ્રિય થમ્સ અપની ગેરહાજરીનો અહેસાસ થયો, ત્યારે કોકા કોલા તેની ડ્યુઅલ કોલા વ્યૂહરચના તૈયાર કરવામાં વ્યસ્ત હતો. વ્યૂહરચના અંતર્ગત, કોકને બ્રાંડિંગ અને માર્કેટિંગની વાત ત્યારે વધુ મળી, કારણ કે કોકા કોલાને લાગ્યું કે તેઓ થમ્સ અપ માટે સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત બજાર ધરાવે છે અને તેથી કંપનીએ જે નવા વિદેશી ઉત્પાદનોની ઓફર કરી છે તે રજૂ કરવા પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.

થમ્સ અપના ઓછા પ્રોત્સાહનને લીધે પીણાંનો બજારહિસ્સો ઘટ્યો હતો પરંતુ કોકા કોલાને લાગે છે કે બજારના શેરમાં ઘટાડો મુખ્યત્વે બ્રાન્ડિંગ અથવા જાહેરાતની અછતને કારણે નથી. તે સમયે ખુશી થઈ જ્યારે કંપની તેની ફ્રેન્ચાઇઝીઓને એકત્રીત કરી રહી હતી અને તેના ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્કને વધારી રહી હતી અને આ મુખ્ય કારણ હતું જેણે થમ્સ અપ માર્કેટ શેરને નકારી કાઢ્યો હતો.

જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે યોગ્ય બ્રાન્ડિંગ અને સ્પર્ધામાં વધારો હોવા છતાં થમ્સ અપને તેઓ હજી પણ માર્કેટ લીડર હોવા વિશે કેવું અનુભવે છે, ત્યારે ચૌહાણે કહ્યું, “મને એ જાણીને ખૂબ જ આનંદ થાય છે કે મારી પ્રોડક્ટ્સ હજી પણ ખૂબ જ સારી કામગીરી કરી રહી છે અને માર્કેટમાં તેમના નેતાઓ છે. સેગમેન્ટ્સ. ” છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી, કોકા કોલાની વ્યૂહરચનામાં પણ પરિવર્તન આવ્યું છે અને તેણે તેના તમામ ઉત્પાદનોને બ્રાંડિંગ આપવાનું શરૂ કર્યું છે, પછી ભલે તે તેમની પોતાની બ્રાંડ છે કે કોઈ હસ્તગત છે. 36 વર્ષ જૂની પ્રોડકટ માટે પહેલા રમેશ ચૌહાણે લોન્ચ કર્યું અને પછી કોકા કોલા દ્વારા હસ્તગત, થમ્સ અપ હજી પણ બજારના નેતાઓમાંનું એક છે. આ સિવાય લિમ્કાએ પણ બાઉન્સ બેક કરવાનું સંકેત બતાવવાનું શરૂ કર્યું છે કારણ કે તેની લોકપ્રિયતા ઝડપથી વધી રહી છે અને કોકા કોલા તેના રિ-બ્રાંડિંગમાં પણ રોકાણ કરી રહી છે.

bhai bhai

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *