Breaking News

શું તમે ઈચ્છોછો કે તમારું આવનાર બાળક હોય એકદમ સંસ્કારી,તો પછી કરીલો આ કાર્ય જાણો એકજ ક્લિકમાં.

હિન્દુ યુનિવર્સિટી ભૂતા વિદ્યા પછી ગર્ભ સંસ્કારનું પાઠ ભણાવી રહી છે. અહીં સગર્ભા સ્ત્રીઓ પર નવા પ્રયોગો કરવામાં આવી રહ્યા છે. મહિલાઓને સંસ્કાર ઉપચાર દ્વારા પહોંચાડવામાં આવશે. જેથી સંસ્કારી બાળકોનો જન્મ થાય. આ અભ્યાસક્રમ હેઠળ, આયુર્વેદ વિજ્ઞાન વિભાગ દ્વારા શરૂ કરાયેલ, ગર્ભાશયની સગર્ભા સ્ત્રીઓને જુના સંસ્કાર, આચરણ, મંત્રો, ઉચ્ચારણો વગેરે વર્ણવવામાં આવશે જેથી સર્વશક્તિમાન બાળકો મહાભારતના અભિમન્યુમાં જન્મે.વેદ, પુરાણો અને શાસ્ત્રોમાં વર્ણવ્યા મુજબ સુસુંતતીના સિદ્ધાંત હેઠળ આયુર્વેદ વિભાગે આ પહેલ કરી છે. ગર્ભ સંસ્કાર ઉપચારના આ અભ્યાસક્રમ અંતર્ગત,ગર્ભમાં જન્મ પહેલાં જ સારા સંસ્કાર આપવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે. તેને વૈજ્ઞાનિક રૂપે યોગ્ય અને સચોટ ગણાતા ગર્ભ ઉપચારને ભારતીય ચિકિત્સા પદ્ધતિ સાથે જોડવામાં આવ્યું છે.

જેથી સંસ્કારી બાળકોનો જન્મ થાયબીએચયુની આ અનોખી ઉપચારથી શિશુઓ ગર્ભાશયમાં જ સંસ્કાર શીખી રહ્યાં છે. વિભાગમાં નોંધાયેલ ગર્ભવતી મહિલાઓને આધ્યાત્મિક સંગીત ઉપચાર, વેદ ઉપચાર, ધ્યાન ઉપચાર અને પૂજા ઉપચારનું જ્ઞાન આપવામાં આવશે. ગર્ભાશયમાં બાળકના ઉછેર પણ આની સાથે રહેશે કાશી હિન્દુ યુનિવર્સિટીની સર સુંદરલાલ હોસ્પિટલના મેડિકલ સુપરિન્ટેન્ડન્ટ એસ કે માથુરના જણાવ્યા મુજબ, આ પ્રથા ઘણા સમય પહેલાથી આયુર્વેદમાં ચાલી રહી છે, પરંતુ તેને આધુનિક હોસ્પિટલો દ્વારા બંધ કરવામાં આવી હતી. હવે ફરી એકવાર તેની શરૂઆત કરવામાં આવી છે. તેઓ કહે છે કે વિજ્ઞાન મુજબ, ગર્ભાશયમાં ઉગેલા બાળકને 3 મહિના પછી જગાડવો શરૂ થાય છે. તેથી, આ અભ્યાસક્રમમાં ત્રણ મહિનાની ગર્ભવતી નોંધણી કરાશે.

કેવું શિક્ષણ,આયુર્વેદના પ્રસૂતિ પ્રણાલીના વિભાગના વડા ડો.સુનિતા સુમનના જણાવ્યા અનુસાર, સગર્ભા સ્ત્રીઓને ગર્ભાવસ્થા ઉપચારમાં વેદ અને પૂજપથનું શિક્ષણ આપવામાં આવે છે. સગર્ભા સ્ત્રીઓ મહાન પુરુષોના વર્તન વિશેનાં પુસ્તકો વાંચે છે. સગર્ભાને નૈતિકતા, સ્વભાવ, ખોરાક, વર્તન, ધાર્મિક ગ્રંથોનું વાંચન, મહાન પુરુષોની વાર્તાઓ તેમજ જપ, યોગ-નિદ્રા અને યોગની પ્રેક્ટિસ આપવામાં આવે છે. જ્યારે, પ્રસૂતિ સ્તોત્ર માટે ભરતી મહિલાઓનો પાઠ કરવામાં આવશે. પેટમાં જન્મેલા બાળકો જે વાતાવરણમાં મળે છે તે જ રીતે જન્મે છે.

મશીન બાળકની હરકતો શોધી કાઢશેડોકટરોના જણાવ્યા અનુસાર, ગર્ભાશયમાં બાળકના ગર્ભાવસ્થા વિશેની માહિતી દર્દીની હરકતો તરીકે જાણીતી બને છે, તે ગેલોનિક સ્કિનબાયો ફીડ બેક મશીન દ્વારા બહાર આવી છે. સોનોગ્રાફિક, કાર્ડિયો-ટોકોગ્રાફિક મશીનનો ઉપયોગ બાળક કેવી રીતે છે તે શોધવા માટે કરવામાં આવશે. સંસ્કારી બાળકોનો જન્મ થયા પછી પાંચ વર્ષ સુધી માનસિક અને શારીરિક વિકાસ થશે. સનાતમા ધર્મમાં 16 સંસ્કારોનું વર્ણન છે. આ સંસ્કારોમાં સગર્ભાવસ્થા શામેલ છે. સગર્ભા સ્ત્રીઓએ ગર્ભાવસ્થા કરવી પડશે આયુર્વેદ ફેકલ્ટીએ એક અનોખી પહેલ કરી છે. હોસ્પિટલના ઓબ્સ્ટેટ્રિક સિસ્ટમમાં દાખલ ગર્ભવતી મહિલાઓને સગર્ભાવસ્થા ઉપચાર આપવામાં આવે છે.

અન્ય યુનિવર્સિટીઓમાં પણ અભ્યાસક્રમલખનૌ યુનિવર્સિટીમાં ‘ગર્ભ સંસ્કાર’ વિષયનું પ્રમાણપત્ર અને ડિપ્લોમા અભ્યાસક્રમ પણ શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. આ અભ્યાસક્રમ સગર્ભા સ્ત્રીને શું પહેરશે, શું ખાવું, કેવી રીતે વર્તવું, પોતાને કેવી રીતે ફીટ રાખવું અને માતાત્વ શીખવશે. લખનઉ યુનિવર્સિટીના પ્રવક્તા દુર્ગેશ શ્રીવાસ્તવના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્યપાલ આનંદીબેન પટેલે તેમની ભાવિ માતાની ભૂમિકા માટે છોકરીઓને તાલીમ આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આ કોર્સ મુખ્યત્વે સગર્ભા સ્ત્રીઓના કુટુંબિક આયોજન અને પોષણ વિશેની માહિતી પ્રદાન કરશે. લખનૌ યુનિવર્સિટી ઉપરાંત ડો.રામ મનોહર લોહિયા અવધ યુનિવર્સિટી અયોધ્યાએ પણ ગર્ભ સંસ્કારમાં પ્રમાણપત્રનો અભ્યાસક્રમ શરૂ કર્યો છે.

અને બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય તથા વૈશ્ય આ ત્રણે વર્ણવાળા મારા આશ્રિતો હોય તેમણે, ગર્ભાધાનાદિક સર્વે સંસ્કારો તથા આહ્નિક કર્મ અને શ્રાદ્ધ, આ ત્રણે પોતપોતાના ગુહ્યસૂત્રને અનુસારે અને ધન સંપત્તિને અનુસારે હમેશાં કરવાં.શ્રી ભાષ્યકાર શતાનંદ સ્વામી આ શ્લોકની વ્યાખ્યા કરતાં સમજાવે છે કે- સવારમાં સૂર્યોદયથી આરંભીને સાયંકાળ પર્યંતનાં જે કર્મો શાસ્ત્રમાં વિધાન કરવામાં આવેલાં છે. તેને જેમ નિત્યકર્મ અથવા તો દિનચર્યા કહેવામાં આવે છે. તેમજ ગર્ભમાં દાખલ થયાથી આરંભીને મૃત્યુપર્યંતની જે ક્રિયાઓ શાસ્ત્રમાં વિધાન કરવામાં આવેલી છે, તેને જીવનચર્યા કહેવામાં આવે છે. જેમ દિનચર્યા નિયમિત છે, તેમ જીવનચર્યા પણ નિયમિત છે.

જીવનચર્યામાં સંસ્કારો, આહ્નિક કર્મો અને શ્રાદ્ધો આ ત્રણે બાબતનું પ્રતિપાદન કરવામાં આવેલું છે. તેમાં સંસ્કારોનું બહુ પ્રાધાન્ય છે, જે સંસ્કારોથી મનુષ્ય માનવતાની પરાકાષ્ટાએ પહોંચી શકે છે. અને જે સંસ્કારોથી મનુષ્ય સભ્યતાનાં ઉંચા શિખરો પર તથા આધ્યાત્મિક માર્ગના પંથે ચઢી શકે છે.શાસ્ત્રોમાં ગર્ભાધાનાદિક સોળ સંસ્કારો મુખ્ય કહેલા છે. સોળ સંસ્કારોમાં ગર્ભાધાન સંસ્કાર પહેલો સંસ્કાર છે. ગૃહસ્થ ધર્મની અંદર ”पिता बीजप्रदो मतः” પિતા છે એ આ સૃષ્ટિકાર્યમાં શક્તિસ્વરૂપ નારીના ઉદરમાં બીજની સ્થાપના કરે છે. જે માતાપિતાનું મન પવિત્ર હોય, તેનું સંતાન પણ પવિત્ર થાય છે. તેથી માતાના ઉદરમાં જ્યારે ગર્ભની સ્થાપના થાય, ત્યારે પિતાનું અને માતાનું જેવું મન તેવું જ બાળક ઉત્પન્ન થાય છે.

गर्भाधानसंस्कारःજે બાળક ગર્ભમાંથી જ સંસ્કૃત થાય છે. એબાળક અતિ બળવાન અને સદ્ગુણી બને છે. તેથી સર્વે સંસ્કારોમાં ગર્ભાધાન સંસ્કારની પ્રાથમિક્તા છે. ભાવિ બાળકનું સંપૂર્ણ ભવિષ્ય આ ગર્ભાધાન સંસ્કારને આધારિત છે. સંતાનની ઉત્પત્તિ માતાપિતાના જીવવિશિષ્ટ શરીર તથા મન થકી થાય છે. તેથી માતાપિતાના શારીરિક ગુણ અવગુણ તથા માનસિક ગુણ અવગુણ બાળકની અંદર પ્રવેશે છે. એજ કારણથી માતાપિતાના શારીરિક તથા માનસિક દોષોના નિવારણ માટે ગર્ભાધાન સંસ્કારની આવશ્યક્તા છે. ખેતી કરનાર ખેડુતને જો સારા ફળની ઇચ્છા હોય, તો પ્રથમ બીજની અને ખેતરની શુદ્ધિ અવશ્ય કરવી જોઇએ.

તેમ આ ઇશ્વરની સૃષ્ટિમાં પુરૂષ એ બીજ છે. અને સ્ત્રી એ ખેતર છે. માટે ગર્ભાધાન પૂર્વે સ્ત્રી તથા પુરૂષની શારીરિક અને માનસિક શુદ્ધિ અવશ્ય હોવી જોઇએ. ગર્ભાધાન સંસ્કાર વિવાહિત સ્ત્રી અને પુરૂષને એ સૂચવે છે કે, સ્ત્રી પુરૂષનો પરસ્પર સંબન્ધ કેવળ વિષયભોગની તૃપ્તિને માટે નથી. પણ એક શ્રેષ્ઠ સંતાનની ઉત્પત્તિ રૂપી મહાન ઉદૃેશ્યની પૂર્તિને માટે જ છે. વિવાહનું તાત્પર્ય એ નથી કે વિવાહિત પતિ પત્ની પોતાની ઇચ્છાનુસારે વિષયભોગ ભોગવે છતાં એને પાપ લાગે નહિ.

વિવાહનું તાત્પર્ય એ છે કે, વૈદિક મંત્રોથી સ્ત્રી અને પુરૂષને પરસ્પર સંબન્ધની માન્યતા પ્રદાન કરીને, ઇશ્વરની પવિત્ર સૃષ્ટિમાં શુદ્ધ સંતતિની ઉત્પત્તિ કરવી. નહિ કે વિવાહથી વિષયનું સેવન કરવાની ખુલી છુટ આપવામાં આવે છે. ગર્ભાધાન સંસ્કાર તો પતિ પત્નીના શારીરિક તથા માનસિક પવિત્રતાના મહત્વનું તેમજ સંયમના મહત્વનું દિગ્દર્શન કરાવે છે. અને મદ, મોહ તથા વાસનાથી અંધ બનીને ગર્ભાધાન કરવાનો નિષેધ કરે છે. હવે મનુએ જે ગર્ભાધાનની રીતિ બતાવેલી છે, તેને અનુસારે જો ગર્ભાધાન કરવામાં આવે, તો બાળક બળવાન અને સદ્ગુણી બને છે. માટે મનુએ બતાવેલી ગર્ભાધાનની રીત અહીં સંક્ષેપથી વર્ણન કરવામાં આવે છે.

મનુઋષિના વાક્યનો એ ભાવ છે કે, જે દિવસે સ્ત્રીને રજોદર્શન થાય, એ દિવસથી આરંભીને સોળ રાત્રીઓ છે, એ સ્ત્રીનો ઋતુકાળ કહેવામાં આવે છે. તેમાં પ્રથમની ચાર રાત્રિઓ છે, એતો અતિશે નિંદિત છે. જેમ ચાર રાત્રીઓ ત્યાગ કરવા યોગ્ય છે, તેમ રજોદર્શનથી આરંભીને અગિયારમી અને તેરમી રાત્રી પણ નિન્દિત બતાવેલી છે. માટે અગિયારમી અને તેરમી રાત્રી ત્યાગ કરવા યોગ્ય છે. બાકીની દશ રાત્રીઓ ગર્ભાધાન માટે શ્રેષ્ઠ કહેલી છે. તેમાં જેને પુત્રની ઇચ્છા હોય તેમણે રજોદર્શનના ચાર દિવસો છોડીને બેકી રાત્રીએ એટલે છઠ્ઠી, આઠમી, દસમી, બારમી, ચૌદમી અને સોળમી. આ છ રાત્રીએ ગર્ભાધાન કરવું. આ પ્રમાણે પુત્રાભિલાષીને માટે છ રાત્રી કહેલી છે.

અને કન્યાની જેને ઇચ્છા હોય તેમણે, રજોદર્શનના ચાર દિવસો છોડીને, એકી રાત્રી એટલે પાંચમી, સાતમી, નવમી અને પંદરમી રાત્રીએ ગર્ભાધાન કરવું. આ પ્રમાણે કન્યાભિલાષીને માટે ચાર રાત્રીઓ કહેલી છે. એક મહિનામાં કુલ મળીને દસ જ રાત્રીઓ ગર્ભાધાન માટે વિધાન કરવામાં આવેલી છે. તેમાં પણ એકાદશી, અમાવાસ્યા આદિક પર્વની રાત્રીઓ ત્યાગ કરવા યોગ્ય છે. આ રીતે શાસ્ત્રોક્તવિધિ પ્રમાણે અને પત્નીની સંમતિથી, તથા માનસિક અને શારીરિક પવિત્રતાથી કેવળ સંતતિની પ્રાપ્તિરૂપ ઉદૃેશ્યથી જે સ્ત્રી અને પુરૂષનો સમાગમ તેને જ ગર્ભાધાન સંસ્કાર કહેવામાં આવે છે. અને આ રીતે ગર્ભાધાન સંસ્કારથી ગર્ભની શુદ્ધિ થાય છે. અને બાળક તેજસ્વી તથા સદ્ગુણી બને છે.’पुंस्वनसंस्कारःઆ સંસ્કાર ગર્ભ થકી પુત્ર રૂપી ફળની પ્રાપ્તિના ઉદૃેશ્યની પૂર્તિને માટે કરવામાં આવે છે. ગર્ભમાં ચોથા મહિનાથી પુરૂષ તથા સ્ત્રીનાં સૂચક અંગોની ઉત્પત્તિનો પ્રારંભ થાય છે. તેથી આ સંસ્કાર બીજે મહિને અથવા તો ત્રીજે મહિને હજુ કેવળ ગર્ભમાં માંસનો પિંડ હોય, ત્યારે કરવામાં આવે છે.

”सीमन्तोन्नयनसंस्कारःચોથા મહિનાથી આરંભીને બાળકને ગર્ભમાં હૃદયાદિક સર્વે અંગોની ઉત્પત્તિ થાય છે. ત્યારથી આરંભીને ગર્ભમાં રહેલા બાળકને ચૈતન્યશક્તિનો પ્રાદુર્ભાવ થવા લાગે છે. એજ કારણથી ચોથા મહિને અથવા તો તે પછી પાંચમે કે છઠ્ઠે મહિને, સ્ત્રીના શરીરની શુદ્ધિ અને ગર્ભમાં રહેલા બાળકની રક્ષા, તથા શિક્ષા આ સંસ્કારની અંદર શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે કરવામાં આવે છે. જેવી રીતે અભિમન્યુને ગર્ભાવસ્થામાં જ ચક્રવ્યૂહનું શિક્ષણ પ્રાપ્ત થયું હતું. અને પ્રહ્લાદજીને પણ નારદજીએ ગર્ભાવસ્થામાં જ પરમાત્માના માહાત્મ્યનું શિક્ષણ આપેલું હતું.”जातकर्मसंस्कारःસંતાનની ઉત્પત્તિ થયા પછી બાળકને સ્નાન, નાભિનું છેદન, અને બાળકને દૂધ પીવરાવવું, બાળકના જન્મ નિમિત્તે પિતાને સ્નાન કરવું, દાન આપવું, વગેરે ક્રિયા, આ જાતકર્મસંસ્કારની અંદર કરવામાં આવે છે. અને વૈદિક વચનોથી બાળકનું મંગળ આ સંસ્કારની અંદર કરવામાં આવે છે.

”नामकर्मसंस्कारः’ગોભિલગૃહ્યસૂત્રની અંદર બતાવેલું છે કે- ”जननाद्दशरात्रे व्युष्टे शतरात्रे संवत्सरे वा नामधेयकरणम्” ।। इति ।। જન્મથી આરંભીને દશ દિવસ વ્યતીત થયા પછી, અગિયારમે દિવસે કે બારમે દિવસે નામકરણ સંસ્કાર કરવામાં આવે છે. અથવા તો સો દિવસ વ્યતીત થયા પછી, એકસો એકમા દિવસે સંતાનનું નામકરણ કરવું. અથવા એક વર્ષ વીત્યા પછી પણ નામકરણસંસ્કાર કરવામાં આવે છે. તેમાં માતાની જો નિર્બળતા હોય કે દશ દિવસ પછી પણ ઉઠી શકે એમ ન હોય, તો સો દિવસ પછી એકસોએકમે દિવસે નામકરણ કરવું. અને જો પિતા વિદેશમાં હોય તો એક વર્ષ વ્યતીત થયા પછી પણ નામકરણ સંસ્કાર થઇ શકે છે. આ નામકરણ સંસ્કાર જ્યોતિષ શાસ્ત્રના આધારે વૈદિક વિધિથી કરવામાં આવે છે.

‘निष्क्रमणसंस्कारःજન્મ પછી બાળકને ચોથા માસમાં આ સંસ્કાર કરાવવામાં આવે છે. ચોથા માસે બાળકની જ્ઞાન ઇન્દ્રિયો અને કર્મ ઇન્દ્રિયો સશક્ત થાય છે. અને વાયુ, તડકો, ટાઢ આદિકને સહન કરવાને યોગ્ય બને છે. તેથી ચોથા માસે બાળકને સૂર્ય તથા ચંદ્રનાં દર્શન કરાવવામાં આવે છે. અર્થાત્ સૂર્ય તથા ચંદ્રનાં દર્શન માટે બાળકને બહાર ખુલ્લી જગ્યામાં જે લાવવામાં આવે, તેને નિષ્ક્રમણ સંસ્કાર કહેવાય છે.

About bhai bhai

Check Also

દુનિયા નું સૌથી મોટું શક્તિપીઠ છે આ મંદિર,જ્યાં બિરાજમાન છે મસ્તક વિનાની દેવી,એનો ઇતિહાસ વાંચીને રુવાડા ઉભા થઇ જશે…..

ભારત દેશમાં અનેક દેવી-દેવતાનાં મંદિર છે. આપણે એ તમામ મંદિરના ઇતિહાસને એકવાર જોવા બેસીએ તો …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *